Su Analiz Kitleri
1. Su Analiz Kitlerinin Temel Yapısı ve Çalışma Mantığı
Su analiz kitleri genellikle kolorimetrik (renk karşılaştırmalı) veya titrimetrik (damlatma yöntemli) prensiplere dayanır.
Reaktif Formları: Analiz kitleri içinde kimyasallar; toz yastıkçıkları (powder pillows), sıvı damlalar, tabletler veya kendinden vakumlu ampuller şeklinde bulunur.
Renk Değişimi: Numuneye eklenen reaktif, hedeflenen parametre (örneğin Klor) ile tepkimeye girerek bir renk oluşturur. Bu rengin yoğunluğu, madde konsantrasyonu ile doğru orantılıdır.
Ölçüm: Renk değişimi ya gözle bir renk skalası üzerinden ya da daha hassas sonuçlar için bir fotometre cihazı ile okunur.
2. Yaygın Su Analiz Kiti Çeşitleri
A. Fotometrik Kitler (Hassas Analiz)
Spektrofotometre veya taşınabilir fotometreler ile birlikte kullanılan kitlerdir.
Hazır Tüp Testler: Reaktifler tüpün içinde hazır gelir. Numuneyi ekleyip inkübe ettikten sonra tüp doğrudan cihaza yerleştirilir. KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı) gibi analizlerde standarttır.
Doğruluk: Dijital okuma yapıldığı için kullanıcıdan kaynaklanan renk algılama hataları ortadan kalkar.
B. Görsel Karşılaştırma Kitleri (Saha Tipi)
Renk diskleri veya renk kartelaları kullanılır.
Avantajı: Elektrik veya cihaz gerektirmez. Ekonomiktir ve anında sonuç verir.
Kullanım Alanı: Havuz suyu klor/pH takibi, akvaryum suları.
C. Titrasyon Kitleri
Renk değişiminin gerçekleştiği ana kadar numuneye reaktif damlatılması esasına dayanır.
Parametreler: Genellikle su sertliği (Ca/Mg), alkalinite ve klorür analizlerinde tercih edilir.
3. En Sık Analiz Edilen Parametreler
| Parametre | Analiz Amacı | Kullanılan Yöntem |
| Serbest ve Toplam Klor | Dezenfeksiyon etkinliğinin ölçülmesi. | DPD Yöntemi (Pembe renk oluşumu) |
| Sertlik (Total Hardness) | Kireçlenme potansiyelinin belirlenmesi. | EDTA Titrasyonu |
| Nitrat / Nitrit | Tarımsal kirlilik veya atık su kaçak tespiti. | Kadmiyum İndirgeme / Diazotizasyon |
| Fosfat | Ötrofikasyon (yosunlaşma) kontrolü. | Molibden Mavisi Yöntemi |
| Demir / Bakır | Boru hatlarındaki korozyon takibi. | Spesifik Renk Reaktifleri |
4. Kullanım Esnasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Doğru sonuç alabilmek için şu teknik detaylar göz ardı edilmemelidir:
Numune Alma: Numune kabı daha önceki analizlerden temizlenmiş olmalı ve numune alındıktan sonra bekletilmeden (mümkünse ilk 15 dakikada) analiz edilmelidir.
Sıcaklık Etkisi: Reaktiflerin çoğu $20-25^\circ C$ oda sıcaklığında en iyi sonucu verir. Çok soğuk saha sularında reaksiyon yavaş gerçekleşebilir.
Girişimler (Interferences): Sudaki başka bir madde (örneğin yüksek bulanıklık), hedeflenen reaksiyonu maskeleyebilir. Bu durumda filtreleme veya seyreltme yapılmalıdır.
Son Kullanma Tarihi: Kimyasal reaktifler zamanla bozulur. Raf ömrü dolmuş kitler, renk değişimini tam olarak gerçekleştiremez.
5. Uygulama Alanları
İlaç ve Kozmetik: Saf su (Deiyonize su) kalitesinin hızlı kontrolü.
Gıda ve İçecek: Üretimde kullanılan proses suyunun standartlara uygunluğu.
Kazan ve Soğutma Kuleleri: Kireçlenme ve korozyonu önlemek için sürekli izleme.
Çevre Denetimi: Nehir ve göl sularındaki kirlilik parametrelerinin anlık tespiti.