Mezür (Dereceli Silindir) Nedir?
Mezür, üzerinde yatay ölçek çizgileri bulunan, ince ve uzun silindirik yapıya sahip bir laboratuvar ekipmanıdır. Temel görevi, sıvı hacimlerini belirli bir doğruluk payı ile ölçmektir.
- Tasarım ve Stabilite: Geniş ve genellikle altıgen veya dairesel olan taban yapısı, çalışma tezgahı üzerinde yüksek stabilite sağlar ve devrilme riskini minimize eder.
- Gagalı Ağız Yapısı: Üst kısmındaki çıkıntılı gaga yapısı, ölçülen sıvının başka bir kaba (beher, erlenmayer vb.) damlatmadan ve kontrollü bir şekilde aktarılmasına olanak tanır.
Malzeme Teknolojisi ve Dayanıklılık
Kullanım amacına ve çalışılan kimyasalların türüne göre mezürler iki ana malzemeden üretilir:
- Borosilikat 3.3 Cam Mezürler: Yüksek ısıl dirence ve mükemmel kimyasal atalete sahiptirler. Agresif asitler ve organik çözücülerle çalışırken camın saflığı, ölçüm doğruluğunu korur.
- Polipropilen (PP) Plastik Mezürler: Kırılmaya karşı son derece dayanıklıdırlar. Özellikle saha çalışmalarında veya tehlikeli maddelerin taşınmasında güvenlik amacıyla tercih edilirler.
Hassasiyet ve Doğru Ölçüm Teknikleri
Mezürler, hacimsel ölçüm hiyerarşisinde beherlerden daha hassas, ancak balon jojelerden daha az hassas bir konumda yer alırlar.
- Hız ve Doğruluk Dengesi: Balon jojeler kadar yüksek hassasiyet gerektirmeyen ancak beherden daha net bir sonuç beklenen her türlü hacimsel transferde en hızlı çözümü sunarlar.
- Menisküs Okuma: Sıvı seviyesini okurken, sıvının yüzeyinde oluşan kavisli yapının (menisküs) alt seviyesi hizalanmalıdır. Doğru bir sonuç için bu okuma mutlaka göz hizasında yapılmalıdır; aksi takdirde paralaks hatası oluşabilir.
Doğru Mezür Seçimi İçin İpuçları
- Hacim Kapasitesi: Laboratuvarlarda genellikle 5 ml'den başlayıp 2000 ml'ye kadar giden geniş bir kapasite seçeneği bulunur. Ölçülecek hacme en yakın kapasitedeki mezürü seçmek, hata payını düşürecektir.
- Derecelendirme Kalitesi: Mezür üzerindeki baskıların kalıcı olması, asitli yıkamalardan etkilenmemesi uzun ömürlü kullanım için kritiktir. Mavi veya beyaz renkli mine baskılar genellikle en iyi okunabilirliği sağlar.
Bakım ve Saklama Önerileri
Mezürler her kullanım sonrası uygun deterjanlar ve distile su ile temizlenmelidir. Cam mezürlerin kalibrasyonunun bozulmaması için çok yüksek sıcaklıklı etüvlerde kurutulmamasına özen gösterilmelidir.
